Naar Nieuws

Impressie training Veilig op huisbezoek

Nieuws - 13 maart 2017

“STOP!” Terwijl ze een stap terugzet heft de gezinswerkster haar vlakke hand voor borst van de cliënt. “Okay, heel goed, hier zet ik het even stil,” klinkt daarop de rustige stem van de trainer. De deelnemers aan de training Veilig op huisbezoek hebben zojuist gekeken naar een rollenspel, waarin een van hun collega’s in een bedreigende situatie terechtkwam. De acteur was zeer overtuigend in de huid van een boze, agressieve cliënt gekropen en benaderde zodoende de rauwe realiteit waarmee gezinswerkers regelmatig te maken krijgen. De training moet hen handvatten bieden om weloverwogen en professioneel te handelen in zulke situaties. Kortgeleden woonden we zo’n training bij, waarvan dit een impressie is.

Comfort zone

Aan het begin van de bijeenkomst stelt de trainer alle deelnemers nadrukkelijk op hun gemak en vertelt expliciet wat ze die ochtend kunnen verwachten. Want ja, de confrontatie met een trainingsacteur kan soms heftig zijn en ze zullen daardoor misschien wel uit hun comfortzone moeten stappen. Maar dat mag nóóit leiden tot stress, dus elke individuele deelnemer kan op ieder moment om een time-out vragen. Dat zal trouwens niet snel gebeuren, want stuk voor stuk blijken ze stevig in hun schoenen te staan.

Leerwensen

Dat moet ook wel, wanneer je er bijvoorbeeld getuige van bent hoe een vader als een gek tekeer gaat tegen zijn zoon. Die en andere onprettige ervaringen komen ter sprake als de deelnemers voorafgaand aan de training aangeven wat ze die dag willen ‘meenemen’.

  • “Ik wil mijn paniekmomenten beheersen. Als je weet wat je wel en vooral ook wat je niet moet doen voel je je een stuk zekerder.”
  • “Soms kan een cliënt zo’n denigrerende opmerking maken, echt op de persoon gespeeld. Ik zou dan graag mijn irritatie willen onderdrukken en professioneel kunnen reageren.”
  • “Wat moet ik nou doen als een cliënt ruzie krijgt met andere familieleden? Ik ben er toch in eerste instantie juist voor hem, maar het kan er soms heftig aan toe gaan, zeg maar rustig agressief. Als ik van die situatie weg stap, laat ik hem dan niet in de steek?”

Duidelijke grenzen

De trainer benadrukt dat je een keuze moet maken vanuit je verstand. Er is niet één specifieke manier van reageren, omdat elke situatie anders is. Maar het kan niet vaak genoeg worden benadrukt: de eigen veiligheid staat altijd voorop! En daar schuilt nou juist het grootste gevaar. Vaak komen reacties voort uit onder meer angst, woede of irritatie. En de persoonlijke grens per professional varieert, en wil gaandeweg ook nog wel eens verschuiven. Terwijl cliënten juist duidelijkheid nodig hebben. Daarom zou de grens wel degelijk altijd en voor iedereen dezelfde moeten zijn. Richtlijnen vanuit de organisatie zijn daarbij cruciaal.

Acceptabel of onacceptabel

Alles goed en wel, maar wat betekent dat nou eigenlijk? De hoogste tijd voor een rollenspel, waarbij de trainingsacteur reageert op een slechtnieuwsbericht dat hij van een van de deelnemers te horen krijgt. Dat is even schrikken. Met veel misbaar en flinke stemverheffing laat de acteur, nu dus als cliënt, weten dat hij niet blij is met de boodschap. En nadat de trainer de scène heeft stopgezet gaat het erom: is dit acceptabel gedrag of is er een grens overschreden. De reacties uit de groep lopen zeer uiteen. Sommigen zijn heel stellig: nee, dit is onacceptabel gedrag, veel te agressief en te dreigend. Maar anderen zouden dit nog wel pikken, omdat ze de frustratie bij de cliënt kunnen begrijpen. Die emotie kun je iemand moeilijk ontzeggen.

Emotie of agressie

Na analyse blijkt dat de meesten zich bij hun oordeel hebben laten leiden door het stemvolume. Ontdaan van dat volume blijkt de boodschap van de cliënt eigenlijk zeer acceptabel. De cliënt heeft eigenlijk alleen maar laten weten dat hij al zo lang wacht en wat het voor hem betekende dat er nu weer vertraging was ontstaan. Kortgezegd, emotie mag, agressie niet. Daarom is het zo belangrijk de inhoud van de boodschap heel bewust in de gaten te houden. Gebruikt de cliënt jullie en zij dan is het meestal algemene emotie, zodra het over je en jij gaat kan het agressie zijn die zich richt op de professional zelf.

Sneeuwbaleffect voorkomen

Maar veel belangrijker nog, voorkom altijd een sneeuwbaleffect. De trainer benadrukt daarom dat je in een vroeg stadium, eigenlijk meteen bij het begin van een gesprek, grenzen moet stellen. Benoem ook expliciet eventuele gevoelens: ‘Ik vind het niet prettig als je zo heftig of agressief reageert. Ik wil dat je daarmee stopt, anders moet ik het gesprek beëindigen. Als je stopt met schreeuwen, kan ik je helpen.’ Dat is de manier om controle te houden en escalatie, ook bij jezelf, te voorkomen. Die duidelijke, vroege grenzen, zijn niet ongepast, maar vormen juist onderdeel van een professionele opstelling. Daarbij is het ook belangrijk dat alle aanwezigen, dus cliënten en eventuele familieleden, zich committeren aan de afspraken door een expliciet ja. Commitment is belangrijk voor verhoudingen en duidelijkheid.

Rollenspel

Het is mooi om te zien dat naarmate de training vordert, steeds meer deelnemers vragen of ze ook een rollenspel mogen proberen. Om te zien hoe zij zelf reageren. Want het spel met de trainingsacteur voelt heel reëel en wordt daarom als zeer nuttig ervaren. Na de scène komt er direct feedback op de houding van de professional. Vanuit de groep, van de trainer, en ook van de trainingsacteur. “Toen je ‘Stop’ riep, met die hand en zo, voelde ik me echt tot de orde geroepen, dat was heel goed en precies zoals het moet.” Een belangrijke aanwijzingen voor de anderen, en een mooi voorbeeld van een intercollegiaal leermomentje dankzij de training Veilig op huisbezoek.

Checklist ARIH

Aan het eind van de training krijgen de deelnemers de checklist Agressie Risico Inschatting Huisbezoek (ARIH)  uitgereikt. Een handig overzicht van alle zaken waaraan je moet denken als je op huisbezoek gaat. En inmiddels is ook de App Veilig op Huisbezoek beschikbaar.

Meer weten